GAZİANTEP’TE “HİM BASMAK” NEDİR?

Yayın Kategorisi: iFace

image

İslamiyet’in getirdiği yasak ve kısıtlamalar içerisinde en önemlisi Müslümanlara farz olan oruçtur. Oruç Müslümanlar için niyet ederek imsak vaktinden/tan yerinin ağarmaya başlamasından itibaren güneşin batışına kadar bazı eylemlerine yasak konulmasıdır. Elbette ay ile ilgili söylenecek, yazılacak şeyler bu yazının boyutlarına sığmayacak kadar çoktur. Ben sadece “Gaziantep’te “him basmak” nedir?” sorusuna kısa bir yanıt vereceğim sadece.

 

Ramazan ayının hazırlıkları üç aylara (Recep, Şaban, Ramazan) girildiğinde başlar, Ramazan ayı boyunca sürer ve Ramazan Bayramı ile sona erer. Ramazan ayından önceki hazırlıkların önemli bir bölümü halk arasında ramazanlık ve ramazaniyelik olarak adlandırılan -önceden toplu olarak satın alınan, daha önce üretilip hazırlanan -bazı yörelerde ramazan tedariki olarak özetlenen uğraşlardan oluşur. Bu hazırlıklar şüphesiz önemlidir ama Anadolu’da bir dizi gelenek, adet bu özel ayı karşılamaya yöneliktir.

 

Ramazan hazırlıklarından söz ederken anneannemin bizlere anlattığı küçük bir öyküyü anımsadım. Öykü özetle şöyle: Vaktiyle adamcağızın biri Ramazan ayının hazırlıklarına çok önceden başlamış. Büyük bir olasılıkla kısıtlı bir bütçesi olduğundan olsa gerek. Eve sürekli yiyecek getiriyor ama bunların hiçbirisini hane halkına yedirmiyormuş. “Bunları Ramazan için aldım, sakın yemeyin” deyip duruyormuş. Öykü bu ya, bir gün kapı çalınmış, evin kadını kapıyı açınca şimdiye kadar görmediği bir adam ile yüz yüze gelmiş. Adam “Bacım benim adım Ramazan..” demiş.” Kadın adamın sözünü bitirmesine fırsat vermeden “Tamam tamam anladım, sana verilecek şeyler vardı. Hemen getiriyorum” diyerek içeri girmiş ve eşinin Ramazan ayı için aldığı tüm erzakı çuvala doldurarak adama vermiş. Akşam eşi gelince ona müjdeyi vermiş. “Bey, nihayet bugün Ramazan geldi! Çok şükür! Bütün erzakın hepsini verdim Ramazan’a.”

 

Ramazan ayı hazırlıkları öykümüzdeki hazırlıklar ile sınırlı değildir elbette. Örneğin Konya’nın Selçuklu ve Seydişehir ilçelerinde üç ayların başlangıcı Recep ayının ilk günü yani Regaip Kandili’nde “Şivlilik” geleneği vardır. O gün çocuklar ellerinde fenerler, dillerinde şivlilik manileri söyleyerek kapı kapı dolaşır kendileri için hazırlanan yiyecekleri toplar hep birlikte yer ve eğlenerek hoş vakit geçirirler. Bir diğer Ramazan ayını karşıma geleneği Bolu’nun Mengen ilçesinden verilebilir. “Namaz Ekmeği” adı verilen faaliyette kadınlar -büyük teknelerde yoğurdukları hamurdan dağıtılmak üzere çok sayıda bazlamaç ya da gözleme hazırlarlar. Hazırlanan ekmeklerin kimisi yağlanır, kimisi sade bırakılır. Dağıtım işini evlerin genç kızları ve gelinleri üstlenirler.

 

Gaziantep’te ise Ramazan ayının en hoş hazırlıklarından birisi “him basma”dır. Bilindiği gibi him basma/him atma temel atma anlamını karşılayan sözcüktür. Yazımızda “him” sözcüğü temel ile ilgili olup mide-yemek-içmek sözcükleriyle yakından ilgilidir. Diğer bir deyişle “Ramazan ayından önce çok iyi yemekler yenilerek -yani iyi temel atılarak- ay boyunca acıkılmayacağı” özetlenmektedir. Her ne kadar, Sayın Ömer Asım Aksoy’un ölümsüz eseri Gaziantep Ağzı’nda “Ramazan’dan bir gün evvel ağır yiyecekler yemek suretiyle oruca temel atmak” olarak açıklansa da[4]“atılan temelin harcı ve süresi” kişilere, ortama, alışkanlıklara göre değişir. Bazen o kadar abartılır ki; ay başlamadan yaklaşık 10-15 gün önce him basmaya/him atılmaya başlanır ve “temel atma” günlerce sürebilir.

İyi ramazanlar dileğiyle.

 

http://gaziantepface.com/koseyazisi/gaziantepte-him-basmak-nedir-yazisi-97.html

Yayınlar

image

Dolmalar ve Köfteler Şehri Halep

image

20. Yüzyılda Gaziantep" te Eğlence Hayatı

image

Gaziantep ve Kilis Mutfak Kültürü

image

Tanburi Necdet Yaşar

image

Gaziantep Yemekleri

image

Gaziantep Tatlıları

image

Sevginin Usulca Kıyısında

image

Antep Fıstığı

image

Kültürümüzün Geliştirilmesi, Tanıtılması ve Yayılmasında Üniversitelerimize Düşen Görevler

image

Somut Olmayan Kültürel Mirasın Müzelenmesi Bağlamında Üniversitelerin İşlevleri Gaziantep Üniversitesi Çalışmalarından Örnekler

image

Dünya Mutfaklarında Türk Mutfağından İzler

image

Gaziantep Mutfağında Meyveli Tatlar

image

Gaziantep Mutfak Kültüründe Geçiş Dönemleri ile İlgili Gelenekler ve İnanışlar

image

Gaziantep İlinde Seyirlik Kadın Oyunları

image

Gaziantep İlinde Çocuk Oyunları

image

Gaziantep Geleneksel Çocuk Oyunlarındaki Değişimin Sözlü-Yazılı Kültür Bağlamında İncelenmesi

image

GAZİANTEP ÇOCUK OYUNLARI ÜZERİNE HALKBİLİMSEL BİR İNCELEME

image

GAZİANTEP’TE “HİM BASMAK” NEDİR?

image

Gaziantep Mutfağında Mevsimsel Hazırlıklar...

image

GAZİANTEP’TE KARAGÖZ OYUNLARI

image

ACEM PİLAVI (KAHRAMANMARAŞ)

image

“PIRASA PARA İLE, HER ŞEY SIRA İLE”

image

AŞÛRE

image

YEŞİLYURT KÖYÜ VE ÇİÇEK REÇELLERİ

image

ZERDE

image

MULUHİYE-MOLOHİYA

image

ZEYTİN BÖREĞİ / ZEYTİN PİDESİ

image

ÇAĞLA AŞI, ERİK SULUSU..

image

PALUZE, PALUDE, PELTE, PELTEŞİN

image

ŞİVEYDİZ (ŞAVİ BİL DİST)

image

ZÜNGÜL

image

KABURGA, EĞE, EĞEĞİ DOLMASI, KALEK

image

LEBEN, LEBENİYE, KİBBE LEBENİYE, KEL LEBENİYE..

image

Mevsimlik, Bayramlar, Kutlamalar, Törenler

image

Adak Sofraları "Adamakla Pilav Pişse, Deniz Kadar Da Yağ Benden"

image

Ulu Düğünden Sonra Törenler, Davetler, Ziyaretler

image

Geçmişten Günümüze Özel Gün Yemekleri

image

Ulu Düğün İyi Düğün Hoş Düğün, Pilavı Yok Boş Düğün

image

Ulu Düğünden Önce Kınalar, Çeyizler, Hamamlar, Sahreler, Eğlenceler

image

Nişan: Küçük Düğün = Kiçi Düğün

image

Yaşamın Önemli Evrelerinden, Askerlik

image

Kız Doğurana Kuymak, Oğlan Doyurana Oğlak! Halk Kültürümüzde Doğum

image

"Ağzımız Tatlı Olsun/Gönlümüz Şen Olsun" Gelenek Ve Görenekler Bağlamında Ramazan Ve Kurban Bayramı Tatları

image

Geleneklerimizde Ramazan Mutfağı

image

Halk Hekimliğimizde Otlarımız: "Ot Kökünden İmdat Ummak"

image

Halk Hekimliği Uygulamalarında Çiçekler

image

Atasözlerimizde Beslenme Kültürümüz Aşını Pişir Söyle, Sözünü Döşür Söyle (Gaziantep, Kilis)

image

Manilerde Beslenme Kültürümüz

image

Geleneksel Gaziantep Evlerindeki Kalem İşi Süslemelerde Beslenme Kültürümüz

image

Ninnilerde Beslenme Kültürümüzden Yansımalar Hey Dideler, Dideler Peynirlidir Pideler

image

Osmanlı Dönemi Bakırcılığında Yemek Kültürümüzden Yansımalar

image

Türklerde Su Kültü

image

Geleneksel Kilis Yorganlarında Yiyecek Kültürümüzden Esintiler: Midyeli, Hurmalı, Yumutalı, Armutlu Ve Baklavalı Yorganlar

image

Bilmecelerimizde Beslenme Kültürümüz: Bilmece Bildirmece Dil Üstünde Kaydırmaca

image

Kahramanmaraş Sandıklarının Gizli Kodları Ve Şehrin Beslenme Kültüründen İzler

image

Gaziantep Yöresel Kumaşlarında Yiyeceklerimi: Bal - Kaymak, Fındıklı Kutnu Ve Vişneli Meydaniye

image

Antep İşinde Beslenme Kültürümüzden İzler: "Çitimeli Badem Mi Olsun, Dut Yaprağı Mı, Marullu Mu?"

image

Kilis Mutfağına Bir Özet

image

Halk Kültürümüzde Zeytinyağı

image

Çocuk Oyunlarının Bağlamı

image

Halk Kültüründe Süt: Elinde Süt Küleği, Sütten Beyaz Bileği

image

Kazanacak Çok Şey Var! Çocuk Oyunlarında Ödül Ve Ceza

image

Halk Şiirinde Kaymak

image

Oyunların Dinamiği: Yoğurt Yemek, Helva Isırmak, Ekşi Yalamak

image

Halk Kültürümüzde Yoğurt: Yoğurt Koydum Dolaba, Ellere Vay...

image

Oyunların Gizli Kodları Terimler Pilav Kazanı, Ekmekçi Çırağı

image

Epelek Sepelek, Sarı Kızın Sarması, Kara Koyunun Dolması

image

Kilis Mutfağı

image

Oyunlu Sofralardan Oyuncaklı Yiyeceklere: Çağla Tavşan, Çekirdek Asker, Ceviz Kayık

image

Sofralarımızdan Çocuk Oyunlarına Adların Büyülü Yolculuğu

image

Çocuk Oyunlarımızda Beslenme Kültürümüzden Yansımalar