YEŞİLYURT KÖYÜ VE ÇİÇEK REÇELLERİ

Yayın Kategorisi: Dergi-Gazete

image

Gül hatmi, tespih çiçeği ve katır tırnağı çiçeği..

 

Reçel sözcüğü bilindiği gibi Farsça riçâl sözcüğünden dilimize geçmiş bir sözcük. Ama Farsça’da şekerli yemiş yemeğine, şekerle kaynatılan tatlılara deniyor. (1)

Değerli arkadaşım Mary Priscilla Işın, kitabında riçar’dan bozma kelimenin asıl anlamının çerez olarak yenen tuzlu ve tatlı yiyecekler olduğundan, hatta cacık gibi sütlü yoğurtlu karışımların ve turşuların riçal sınıfına girdiğinden söz etmektedir. 13. yüzyıl Arapça yemek kitaplarında riçalın sadece bu anlamlarda kullanıldığını, Türkçe’de reçel ve asıl anlamı “işlenmiş” olan “murabba” kelimelerinin önceleri her türlü kıvamdaki reçeller için kullanılırken, daha sonra reçel sözcüğünün şuruplu ve taneli olanlar, “murabba” sözcüğünün ezmeli olanlar için kullanıldığını da eklemektedir. (2)

 

Reçeller her mevsim güzel.. Her zaman gözde.. Meyveler, sebzeler, kuru yemişler ve çiçekler.. Hepsinin reçeli ayrı ayrı birbirinden güzel ve renkli..Neler var neler.. Meyve reçelleri (kayısı, çilek, vişne, portakal, mandalina, şeftali, ayva, erik, zeytin, fıstık, ceviz), sebze reçelleri patlıcan, kabak, domates.. Çiçek reçelleri (gül, portakal çiçeği, limon çiçeği..). Az daha unutuyordum bir de kabuklar var tabii. Karpuz kabuğu, portakal kabuğu, turunç gibi. Liste uzun mu uzun, hangisinden başlasam acaba söze?

 

En iyisi ben meyveleri, sebzeleri ve kabuklarını bir tarafa bırakıp çiçek reçellerinden söz edeyim. “Neden?” derseniz cevabım hemen hazır. Altınoluk Yeşilyurt köyünde yeni tattığım çiçek reçelleri var da ondan.

 

Çiçek reçeli deyince elbette ilk sırayı gül reçeli alacaktır. Ben de anneannem gül reçelini anımsıyorum ilk önce. Anneannem akrabaların bahçesinden topladığı güllerin dip kısımları makasla keser, kırılmamasına özen gösterdiği büyük cam kasenin içine yaprakları koyar biraz limon suyu ve şeker koyarak bir gün bekletirdi. Sonra yaprakları haşlar, şekerini ve limon tuzunu ekleyerek kavanozlara doldururdu.

 

Sevgili Fatma yengemin portakal çiçeğini ise size anlatmam imkansız. O kadar şahane olurdu ki bir tek o reçelim bitmesin isterdim. Farklı bir çok reçel tattım ama şimdiye kadar tespih çiçeği reçeli, gül hatmi reçeli ve katır çiçeği reçellerini hiç yememiştim. Geçenlerde yaptığım kısa Ege turunda bu güzel reçellerle de tanıştım. Beni bu reçellerle buluşturan Sevgili Dostum Saadet’e ne kadar teşekkür etsem azdır. Beni komşusu Zeynep Karabulut ile tanıştırdı.

 

Küçükkuyu-Ayvacık-Yeşilyurt (Büyük Çetni) köyündeyiz. Köy İda dağının tam göbeğinde. Oksijen açısından dünyanın en zengin ikinci bölgesi. Mitolojide ilk güzellik yarışmasının yapıldığı yer olarak geçiyor. Taş evlerini ve doğal ortamı size anlatmam ise mümkün değil, mutlaka görmeniz gerek.

 

İşte bu köyde tanıştığım dünya tatlısı Zeynep hanımın bir de dünya tatlısı kayınvalidesi Keriman hanım var. Bu iki güzel kadın mevsimlik yiyecekler hazırlıyor ve yöresel ürünleriyle aile bütçesine katkıda bulunuyorlar. Hepsi de kendi el emekleri, göz nurları. Salçalar (domates ve biber), turşular (kapari,kelek, acur, salatalık, lahana, erik..), zeytinler, kurutulmuş otlar ile erişte ve tarhanalar.. Ne isterseniz var. Hepsinden de almak istiyorum Aldım tabii. Hem o güzel tatlardan aldım, hem de güzel tarifler..

 

Onları ve sevgili dostum Saadet ve sevgili eşi Ejder Bey’i başka bir yazıya bırakarak, bugün sizlerle sadece Zeynep hanımın çiçekli reçellerini paylaşayım. Zeynep Karabulut reçelleri nasıl hazırladığını bakın bize nasıl anlatmış..

 

“Çiçekleri toplarım. 2 kg şeker ile 1 kg suyu kaynatır, kıvam yaparım. Rendenin ince tarafı ile 1 elmayı rendelerim. Şerbetine koku ve kıvam vermesi için eklerim. Kıvama gelince dip kısımlarından makasla kestiğim, yıkadığım ve ufakladığım çiçekleri koyarım. Ocaktan indirmeden limon suyu (yarım limon) ile fındık büyüklüğünde tereyağı eklerim bir iki taşım kaynatıp ocaktan alırım.

 

Katır tırnağı çiçeği ve tespih çiçeği reçellerini de aynı şekilde hazırlarım.”

 

Bence yolunuz bu tarihi köyden mutlaka geçsin. Uzun zamandır özlediğiniz, unuttuğunuz güzelliklerin yeniden tadına varacak, yöreye sahip çıkan Öngenler gibi güzel insanları da tanımak fırsatını bulacaksınız. Kahvenizi yudumlarken, denizin maviliklerine dalacak, ağaçların fısıltılarına kulak verecek ve siz de belki benim gibi şöyle diyeceksiniz: “İşte yaşamak bu! İşte yaşam bu!”

 

KAYNAKLAR

1. Eyüpoğlu, İsmet Zeki. Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü, Sosyal Yayınlar, 4. Basım, İstanbul. 2004. s. 564

2. Işın, Mary Priscilla. Gülbeşeker, Türk Tatlıları Tarihi, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul. 2008, s. 132

3) Zeynep Karabulut. Çanakkale, Yenice köyü doğumlu, Altınoluk Yeşilyurt köyünde yaşıyor.

 

http://www.efecehaber.com/yazaroku.asp?id=9893

Yayınlar

image

Dolmalar ve Köfteler Şehri Halep

image

20. Yüzyılda Gaziantep" te Eğlence Hayatı

image

Gaziantep ve Kilis Mutfak Kültürü

image

Tanburi Necdet Yaşar

image

Gaziantep Yemekleri

image

Gaziantep Tatlıları

image

Sevginin Usulca Kıyısında

image

Antep Fıstığı

image

Kültürümüzün Geliştirilmesi, Tanıtılması ve Yayılmasında Üniversitelerimize Düşen Görevler

image

Somut Olmayan Kültürel Mirasın Müzelenmesi Bağlamında Üniversitelerin İşlevleri Gaziantep Üniversitesi Çalışmalarından Örnekler

image

Dünya Mutfaklarında Türk Mutfağından İzler

image

Gaziantep Mutfağında Meyveli Tatlar

image

Gaziantep Mutfak Kültüründe Geçiş Dönemleri ile İlgili Gelenekler ve İnanışlar

image

Gaziantep İlinde Seyirlik Kadın Oyunları

image

Gaziantep İlinde Çocuk Oyunları

image

Gaziantep Geleneksel Çocuk Oyunlarındaki Değişimin Sözlü-Yazılı Kültür Bağlamında İncelenmesi

image

GAZİANTEP ÇOCUK OYUNLARI ÜZERİNE HALKBİLİMSEL BİR İNCELEME

image

GAZİANTEP’TE “HİM BASMAK” NEDİR?

image

Gaziantep Mutfağında Mevsimsel Hazırlıklar...

image

GAZİANTEP’TE KARAGÖZ OYUNLARI

image

ACEM PİLAVI (KAHRAMANMARAŞ)

image

“PIRASA PARA İLE, HER ŞEY SIRA İLE”

image

AŞÛRE

image

YEŞİLYURT KÖYÜ VE ÇİÇEK REÇELLERİ

image

ZERDE

image

MULUHİYE-MOLOHİYA

image

ZEYTİN BÖREĞİ / ZEYTİN PİDESİ

image

ÇAĞLA AŞI, ERİK SULUSU..

image

PALUZE, PALUDE, PELTE, PELTEŞİN

image

ŞİVEYDİZ (ŞAVİ BİL DİST)

image

ZÜNGÜL

image

KABURGA, EĞE, EĞEĞİ DOLMASI, KALEK

image

LEBEN, LEBENİYE, KİBBE LEBENİYE, KEL LEBENİYE..

image

Mevsimlik, Bayramlar, Kutlamalar, Törenler

image

Adak Sofraları "Adamakla Pilav Pişse, Deniz Kadar Da Yağ Benden"

image

Ulu Düğünden Sonra Törenler, Davetler, Ziyaretler

image

Geçmişten Günümüze Özel Gün Yemekleri

image

Ulu Düğün İyi Düğün Hoş Düğün, Pilavı Yok Boş Düğün

image

Ulu Düğünden Önce Kınalar, Çeyizler, Hamamlar, Sahreler, Eğlenceler

image

Nişan: Küçük Düğün = Kiçi Düğün

image

Yaşamın Önemli Evrelerinden, Askerlik

image

Kız Doğurana Kuymak, Oğlan Doyurana Oğlak! Halk Kültürümüzde Doğum

image

"Ağzımız Tatlı Olsun/Gönlümüz Şen Olsun" Gelenek Ve Görenekler Bağlamında Ramazan Ve Kurban Bayramı Tatları

image

Geleneklerimizde Ramazan Mutfağı

image

Halk Hekimliğimizde Otlarımız: "Ot Kökünden İmdat Ummak"

image

Halk Hekimliği Uygulamalarında Çiçekler

image

Atasözlerimizde Beslenme Kültürümüz Aşını Pişir Söyle, Sözünü Döşür Söyle (Gaziantep, Kilis)

image

Manilerde Beslenme Kültürümüz

image

Geleneksel Gaziantep Evlerindeki Kalem İşi Süslemelerde Beslenme Kültürümüz

image

Ninnilerde Beslenme Kültürümüzden Yansımalar Hey Dideler, Dideler Peynirlidir Pideler

image

Osmanlı Dönemi Bakırcılığında Yemek Kültürümüzden Yansımalar

image

Türklerde Su Kültü

image

Geleneksel Kilis Yorganlarında Yiyecek Kültürümüzden Esintiler: Midyeli, Hurmalı, Yumutalı, Armutlu Ve Baklavalı Yorganlar

image

Bilmecelerimizde Beslenme Kültürümüz: Bilmece Bildirmece Dil Üstünde Kaydırmaca

image

Kahramanmaraş Sandıklarının Gizli Kodları Ve Şehrin Beslenme Kültüründen İzler

image

Gaziantep Yöresel Kumaşlarında Yiyeceklerimi: Bal - Kaymak, Fındıklı Kutnu Ve Vişneli Meydaniye

image

Antep İşinde Beslenme Kültürümüzden İzler: "Çitimeli Badem Mi Olsun, Dut Yaprağı Mı, Marullu Mu?"

image

Kilis Mutfağına Bir Özet

image

Halk Kültürümüzde Zeytinyağı

image

Çocuk Oyunlarının Bağlamı

image

Halk Kültüründe Süt: Elinde Süt Küleği, Sütten Beyaz Bileği

image

Kazanacak Çok Şey Var! Çocuk Oyunlarında Ödül Ve Ceza

image

Halk Şiirinde Kaymak

image

Oyunların Dinamiği: Yoğurt Yemek, Helva Isırmak, Ekşi Yalamak

image

Halk Kültürümüzde Yoğurt: Yoğurt Koydum Dolaba, Ellere Vay...

image

Oyunların Gizli Kodları Terimler Pilav Kazanı, Ekmekçi Çırağı

image

Epelek Sepelek, Sarı Kızın Sarması, Kara Koyunun Dolması

image

Kilis Mutfağı

image

Oyunlu Sofralardan Oyuncaklı Yiyeceklere: Çağla Tavşan, Çekirdek Asker, Ceviz Kayık

image

Sofralarımızdan Çocuk Oyunlarına Adların Büyülü Yolculuğu

image

Çocuk Oyunlarımızda Beslenme Kültürümüzden Yansımalar