ZEYTİN BÖREĞİ / ZEYTİN PİDESİ

Yayın Kategorisi: Dergi-Gazete

image

Binlerce yıllık geçmişi olan zeytinin yaşamımızdaki önemi başka hiçbir bitkiyle kıyaslanamayacak kadar özeldir.. Dünyanın hayat ağacı, merhametin, bağışlanmanın ve barışın simgesidir aynı zamanda.

Ağacından çeşitli malzeme, alet, araç ve gereç (tabak, kaşık, çatal masa vb), yaprağından çay, çekirdeğinden tespih, bilezik ya da kolye gibi süs eşyaları olarak yararlanıldığını ve odununun yakacak olarak kullanıldığını hepiniz biliyorsunuz. Yağını zaten söylemeye gerek yok.

Aydınlatmadan mutfaklarımızda kullanımına, halk hekimliğinden çeşitli ritüellerin ana malzemesi olduğundan söz etmeye de gerek yok. Zaten biliyorsunuz. Son olarak yağı alındıktan sonra geriye kalan küspesinden (prina) kimyasal yolla prina yağı denen ve sabun yapımında kullanılan yağ elde edildiğini, posasından yakacak, yakıldıktan sonra geride kalan külünden ise gübre olarak yararlanıldığını ekleyerek zeytinin mutfağımızdaki yerine dönelim izninizle.

Sofralık zeytinden, zeytin reçelinden ve zeytin piyazını başka bir zaman dilimine bırakarak sizinle bugün zeytin böreğinden/zeytin pidesinden söz etmek istiyorum. Zeytin böreği/pidesi nereden aklıma geldi? Mahallemizdeki fırında çeşitli kaplarda zeytin pidesi yapılmak üzere yan yana dizilmiş harçları görünce tabii..Bir de anneler günü nedeniyle annelerin annesi sevgili anneannem Lütfiye Barman’ı anmak istememden dolayı..

Gaziantep’te her mahallenin, hatta pek çok sokağın bir fırını vardır. Bu fırınlarda başta ekmek üzere lahmacun, çeşitli börekler ve tavalar da pişirilir. Zeytin böreği de bunlardan birisidir. Hazırlanan harç bir tepsi içerisinde çarşı fırınına gönderilir, ekmek hamuru ile börek hazırlanır pişirilir ve evinize gönderilir.

Zeytin pidesi genelde sonbahar aylarından sonra arz-ı endam etmeye başlar. Çünkü zeytin ürünü toplanmış, salamura zeytinler hazırlanmış ve yeşil zeytinler acılığını yitirerek yenilecek duruma gelmiştir. Sonbaharda özlenmiş bir tat olarak ortaya çıkan zeytin pidesi, ilkbahar aylarında kışlık zeytinin sonunun geldiğini haber verir bize. Hatta Gaziantep’te bazı eşlerin “kış geldi geçti de bana bir zeytin pidesi yapmadın” diye takılmasına da rastlanır. Çünkü yaza girildiğinde havaların ısınmasıyla kışlık zeytinler diriliğini kaybederek yumuşamaya başlarlar. Tabii tek neden bu değildir ama yaygın nedenlerden birisi olarak belirtilebilir.

Zeytin böreği Gaziantep Mutfağının özgün tatlarından birisi dedim ama günümüzde yapılmayan topaçlı zeytin böreğinden söz etmedim. Arasındaki fark o börekte kıyma yerine topaç olarak hazırlanmış etin kullanılmasıdır. Bilindiği gibi kışlık et ihtiyacını karşılamak için kesilen hayvanlar da, kesilen hayvanın etinden hazırlanan kışlık etler de artık anılarda kalmıştır.

Tüm annelerin bu özel gününü kutluyor, sevgi ve saygılarımı sunuyorum hepsine..

YEŞİL ZEYTİN BÖREĞİ

Malzeme: 2 su bardağı salamura yeşil zeytin

150 gr. kıyma

1 soğan

1 su bardağı ceviz içi

1 yemek kaşığı nar ekşisi

Yeteri kadar tuz, karabiber, kırmızı biber

Bir kaç dal kıyılmış taze tarhun

½ demet maydanoz

2 yemek kaşığı zeytinyağı

Yapılışı: Çekirdekleri çıkarılmış salamura yeşil zeytin ve ceviz içi ince kıyılır. Kıyma yağ ilavesiyle biraz kavrulur, ufak doğranmış soğan eklenerek kavrulmaya devam edilir. Kavrulan kıymaya, kıyılmış yeşil zeytin, ceviz içi kırmızı biber, karabiber, tuz ile nar pekmezi eklenerek karıştırılır, fırına gönderilir. Fırında pide hamurunun üzerine yayılıp, kendi üzerinde ikiye katlanarak kapalı olarak pişirilir.

Not: Geleneksel tariflerinde pek yoktur ama arzu ederseniz iki yeşil soğan da ekleyebilirsiniz.

 

http://www.efecehaber.com/yazaroku.asp?ids=9456

Yayınlar

image

Dolmalar ve Köfteler Şehri Halep

image

20. Yüzyılda Gaziantep" te Eğlence Hayatı

image

Gaziantep ve Kilis Mutfak Kültürü

image

Tanburi Necdet Yaşar

image

Gaziantep Yemekleri

image

Gaziantep Tatlıları

image

Sevginin Usulca Kıyısında

image

Antep Fıstığı

image

Kültürümüzün Geliştirilmesi, Tanıtılması ve Yayılmasında Üniversitelerimize Düşen Görevler

image

Somut Olmayan Kültürel Mirasın Müzelenmesi Bağlamında Üniversitelerin İşlevleri Gaziantep Üniversitesi Çalışmalarından Örnekler

image

Dünya Mutfaklarında Türk Mutfağından İzler

image

Gaziantep Mutfağında Meyveli Tatlar

image

Gaziantep Mutfak Kültüründe Geçiş Dönemleri ile İlgili Gelenekler ve İnanışlar

image

Gaziantep İlinde Seyirlik Kadın Oyunları

image

Gaziantep İlinde Çocuk Oyunları

image

Gaziantep Geleneksel Çocuk Oyunlarındaki Değişimin Sözlü-Yazılı Kültür Bağlamında İncelenmesi

image

GAZİANTEP ÇOCUK OYUNLARI ÜZERİNE HALKBİLİMSEL BİR İNCELEME

image

GAZİANTEP’TE “HİM BASMAK” NEDİR?

image

Gaziantep Mutfağında Mevsimsel Hazırlıklar...

image

GAZİANTEP’TE KARAGÖZ OYUNLARI

image

ACEM PİLAVI (KAHRAMANMARAŞ)

image

“PIRASA PARA İLE, HER ŞEY SIRA İLE”

image

AŞÛRE

image

YEŞİLYURT KÖYÜ VE ÇİÇEK REÇELLERİ

image

ZERDE

image

MULUHİYE-MOLOHİYA

image

ZEYTİN BÖREĞİ / ZEYTİN PİDESİ

image

ÇAĞLA AŞI, ERİK SULUSU..

image

PALUZE, PALUDE, PELTE, PELTEŞİN

image

ŞİVEYDİZ (ŞAVİ BİL DİST)

image

ZÜNGÜL

image

KABURGA, EĞE, EĞEĞİ DOLMASI, KALEK

image

LEBEN, LEBENİYE, KİBBE LEBENİYE, KEL LEBENİYE..

image

Mevsimlik, Bayramlar, Kutlamalar, Törenler

image

Adak Sofraları "Adamakla Pilav Pişse, Deniz Kadar Da Yağ Benden"

image

Ulu Düğünden Sonra Törenler, Davetler, Ziyaretler

image

Geçmişten Günümüze Özel Gün Yemekleri

image

Ulu Düğün İyi Düğün Hoş Düğün, Pilavı Yok Boş Düğün

image

Ulu Düğünden Önce Kınalar, Çeyizler, Hamamlar, Sahreler, Eğlenceler

image

Nişan: Küçük Düğün = Kiçi Düğün

image

Yaşamın Önemli Evrelerinden, Askerlik

image

Kız Doğurana Kuymak, Oğlan Doyurana Oğlak! Halk Kültürümüzde Doğum

image

"Ağzımız Tatlı Olsun/Gönlümüz Şen Olsun" Gelenek Ve Görenekler Bağlamında Ramazan Ve Kurban Bayramı Tatları

image

Geleneklerimizde Ramazan Mutfağı

image

Halk Hekimliğimizde Otlarımız: "Ot Kökünden İmdat Ummak"

image

Halk Hekimliği Uygulamalarında Çiçekler

image

Atasözlerimizde Beslenme Kültürümüz Aşını Pişir Söyle, Sözünü Döşür Söyle (Gaziantep, Kilis)

image

Manilerde Beslenme Kültürümüz

image

Geleneksel Gaziantep Evlerindeki Kalem İşi Süslemelerde Beslenme Kültürümüz

image

Ninnilerde Beslenme Kültürümüzden Yansımalar Hey Dideler, Dideler Peynirlidir Pideler

image

Osmanlı Dönemi Bakırcılığında Yemek Kültürümüzden Yansımalar

image

Türklerde Su Kültü

image

Geleneksel Kilis Yorganlarında Yiyecek Kültürümüzden Esintiler: Midyeli, Hurmalı, Yumutalı, Armutlu Ve Baklavalı Yorganlar

image

Bilmecelerimizde Beslenme Kültürümüz: Bilmece Bildirmece Dil Üstünde Kaydırmaca

image

Kahramanmaraş Sandıklarının Gizli Kodları Ve Şehrin Beslenme Kültüründen İzler

image

Gaziantep Yöresel Kumaşlarında Yiyeceklerimi: Bal - Kaymak, Fındıklı Kutnu Ve Vişneli Meydaniye

image

Antep İşinde Beslenme Kültürümüzden İzler: "Çitimeli Badem Mi Olsun, Dut Yaprağı Mı, Marullu Mu?"

image

Kilis Mutfağına Bir Özet

image

Halk Kültürümüzde Zeytinyağı

image

Çocuk Oyunlarının Bağlamı

image

Halk Kültüründe Süt: Elinde Süt Küleği, Sütten Beyaz Bileği

image

Kazanacak Çok Şey Var! Çocuk Oyunlarında Ödül Ve Ceza

image

Halk Şiirinde Kaymak

image

Oyunların Dinamiği: Yoğurt Yemek, Helva Isırmak, Ekşi Yalamak

image

Halk Kültürümüzde Yoğurt: Yoğurt Koydum Dolaba, Ellere Vay...

image

Oyunların Gizli Kodları Terimler Pilav Kazanı, Ekmekçi Çırağı

image

Epelek Sepelek, Sarı Kızın Sarması, Kara Koyunun Dolması

image

Kilis Mutfağı

image

Oyunlu Sofralardan Oyuncaklı Yiyeceklere: Çağla Tavşan, Çekirdek Asker, Ceviz Kayık

image

Sofralarımızdan Çocuk Oyunlarına Adların Büyülü Yolculuğu

image

Çocuk Oyunlarımızda Beslenme Kültürümüzden Yansımalar